“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing! Join!
Zamin.uz
, 05 2024, 04:30
ЎЗO‘Z

Mnemonika — eslab qolish san’ati. Unga erishish uchun nima qilish kerak?

20 fev, 10:49 11 856 Hayot tarzi
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
Mnemonika — eslab qolish san’ati. Unga erishish uchun nima qilish kerak? Nima uchun yoshlar o‘rtasida xotira sustligi juda ko‘p uchramoqda? Ehtimol, ular birovlarga xotirasi yomonligidan shikoyat qilar. Aslida esa, ularda xotira emas, balki kuzatuvchanlik juda yomon.

Tomas Edison o‘zining 27 nafar laboranti oy davomida har kuni olti lampa sexidan Nyu-Jersi shtatidagi Menlo — parkda joylashgan zavodning bosh binosiga boradigan yo‘ldan qatnashni aniqlab oldi. Bu yo‘lda gilos daraxti o‘sar edi, ammo o‘sha 27 kishi bilan savol-javob o‘tkazilganida, birortasi ham uning mavjudligini umuman payqamaganligi ma’lum bo‘ldi. Bularning barchasi insonlarning kuzatuvchanliklarining yomonligidandir. Yoshlar, umuman olganda barcha insonlar uchun ham kuzatish zarur. Bu xotirani yaxshilashning birinchi usuli, desak ham bo‘ladi.

Xotirani mustahkamlovchi yana bir asosiy omillardan biri bu ovoz chiqarib o‘qishdir. Linkoln ongiga kerakli ma’lumotni aks ettirmoq uchun ikki his-tuyg‘u a’zosidan foydalangan. U — “Men qachon ovoz chiqarib o‘qisam, fikr ikkita his etish a’zosi orqali qabul qilinadi. Birinchidan, nimani o‘qisam, o‘shani ko‘raman, ikkinchidan, men uni eshitaman, shuning uchun juda yaxshi eslab qolaman,” degan.

“Xarpes” jurnalining sahifalarida shunday yoziladi: “Sanalarni esda saqlash juda mushkul, chunki ular raqamlardan iborat; raqamlar ifodasiz ko‘rinadi va xotirada mustahkam saqlanmaydi. Ular suratlardan iborat emas, shu bois ko‘zga o‘rnashib qolmaydi. Suratlar — tasvirlar raqamlarni eslashga yordam beradi. Ular xotirada deyarli hamma narsani saqlab qoladi. Agar bu tasvirni o‘zingiz yaratsangiz yanada yaxshi.” Demak, keyingi qoida bu tasvirlar orqali ma’lumotni eslab qolishdir.

Yoshlar orasida biror nimani yodda olib qolish uchun takrorlash usuli ham katta ahamiyat kasb etadi. Qohiradagi Al-Azhar universiteti dunyoda eng yirik oliy o‘quv yurti hisoblanadi va unga kirish imtihonida har bir talabgordan Qur’onni yoddan aytib berish talab qilinadi. Bu kitobni ovoz chiqarib o‘qish uchun uch kun vaqt ketadi.

Arab talabalari ishonish qiyin bo‘lgan bunday jasoratni amalga oshirishni qanday uddalaydilar?Siz cheksiz miqdordagi ma’lumotni yetarli darajada tez-tez takrorlab tursangiz, yodlab ololasiz. Eslab qolishni istagan ma’lumotlarni takrorlang. Ulardan foydalaning, amalda tatbiq eting. O‘zaro suhbatlarda yangi so‘zlarni ishlating.

O‘tkir xotira egalari bugun yoshlar orasida ham yo‘q emas. Ulardan biri xalqaro xotira sport ustasi Husniddin Ismoilovdir. Biz oddiy telefon raqamlarini bir zumda unutib qo‘yayotgan zamonda Husniddin bir soatda 1460 ta, 5 daqiqada 240 ta raqamni eslab qolishga erishdi. U bunday xotiraga qanday erishdi?

Yurtdoshimiz bu muvafaqqiyatga mnemonika orqali erishganini aytgan edi. Mnemonika — eslab qolish san’ati. Sun’iy assotsiatsiyalar hosil qilish yo‘li bilan esda qolishni osonlashtiruvchi va xotira hajmini kengaytiruvchi usullar tizimi. Bunda biz so‘zlarni eslab qolish uchun ularni bosh harflarini birlashtirib, so‘z yasab uddalay olishimiz mumkin.

Xulosa qilib aytganda, yuksak xotiraga ega bo‘lish uddalab bo‘lmas ish emas. Aslida u juda oson: kuzatuvchanlik, diqqatni jamlashni o‘rganish, sanalarni yodda saqlab qolish uchun suratlar bilan bog‘lanish, ismni esda saqlash uchun uning ma’nosini bilish, qanday yozilishiga e’tibor berish, darsliklarni qayta-qayta takrorlash orqali esda qoldirish va albatta mnemonika — esda saqlab qolish san’ati kabi yo‘llardan iborat.

Eldor OTAJONOV
psixolog




Mavzuga oid yangiliklar
  • Keksayganda ham yosh ko‘rinish uchun qanday hayot tarzini kechirish kerak? 02 мая, 23:23 198
  • Eng yaxshi superfud: ismaloqning foydali xususiyatlari 29 apr, 10:30 133
  • Yaponlarni dunyodagi eng uzoq umr ko‘ruvchi millatga aylantirayotgan foydali odatlar 27 apr, 11:27 312
  • Ortiqcha vaznli insonlar uchun sog‘lom ovqatlanishning beshta muhim qoidasi 25 apr, 12:59 169
  • Sariqmi yoki yashil: qaysi turdagi banan foydaliroq? 24 apr, 12:45 358
  • Qaysi kundalik odatlar immunitet pasayishiga olib kelishini bilasizmi? 24 apr, 06:00 246
  • So'nggi yangiliklar
  • “Xufyona iqtisodiyotga qarshi kurash illyuziyasi” — Soliq qo‘mitasining rejalari nega tanqidga uchradi? 05 мая, 00:23 42
  • Shomurodov navbatdagi uchrashuvda antiqa rekord o‘rnatadi 05 мая, 00:00 123
  • Sodiq Xon uchinchi bor London meri etib saylandi 04 мая, 23:36 41
  • Olimlar arilar sonining kamayishidagi «asosiy» yangi omilni aniqladi 04 мая, 23:13 47
  • Belarusdagi "Miori" va "Rossoni" o‘yini 50:0 hisobida yakunlandi 04 мая, 23:00 88
  • O‘zbekistonda qaysi davlatlarning kapitali ishtirokidagi korxonalar soni ko‘p? 04 мая, 22:35 41
  • Demensiyadan himoya qiladi va kayfiyatni ko‘taradi: birgina mahsulotdan super ichimlik 04 мая, 22:16 91
  • Sergey Shoygu: “Ukraina Rossiya bilan urushda 111 mingdan ortiq askarini yo‘qotdi” 04 мая, 21:45 86
  • Ukraina AQSHdan birinchi navbatda MQ-9 dronlarini yetkazib berishni so‘ramoqda 04 мая, 21:42 126
  • Sobiq "Navbahor" murabbiyi o‘zbek va qozoq futboladigi farq haqida gapirdi 04 мая, 20:39 329
  • Gulistonda Nexia avtomashinasining gaz balloni portlab ketdi (video) 04 мая, 20:19 164
  • Indoneziyaning Sulavesi orolida suv toshqinlari sabab 15 kishi halok bo‘ldi 04 мая, 19:55 31
  • Bo‘limlar