“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing! Join!
Zamin.uz
, 14 2019, 17:43
ЎЗO‘Z

Markaziy bank to‘lov tizimlari ustidan nazoratni kuchaytiradi

05 noya, 11:58 419 Iqtisodiyot
Markaziy bank to‘lov tizimlari ustidan nazoratni kuchaytiradi
Foto: Markaziy bank
“To‘lovlar va to‘lov tizimlari to‘g‘risida”gi O‘RQ-578-son Qonun e’lon qilindi. U uch oy o‘tgach kuchga kiradi.

Norma’ning yozishicha, mohiyatan hujjat o‘zini “Elektron to‘lovlar to‘g‘risida”gi Qonunning jiddiy kengaytirilgan va to‘ldirilgan versiyasi sifatida namoyon qiladi. Shuningdek, unda to‘lov tizimi tushunchasi berilgan, ularning turlari, ishtirokchilari va faoliyat yuritish qoidalari haqida aytib o‘tilgan, biroq batafsil va aniq bayon qilingan. Bir qator jihatlariga ko‘ra, albatta, hujjatlar bir-biridan farq qiladi. Masalan, to‘lov tizimlarining yangi tasnifi joriy etilmoqda. Agar hozir ular banklararo, bankning ichki va chakana to‘lov tizimlariga bo‘linsa, yangi qonun bo‘yicha – muhim va boshqa to‘lov tizimlariga bo‘linadi.

Birinchisiga MB tomonidan belgilangan mezonlarga (bozor ulushi va to‘lovlarning yillik hajmi) javob beradigan tizim kiradi, to‘lov xizmatlari bozorining barqaror faoliyat ko‘rsatishi bunday tizimning uzluksiz ishlashiga bog‘liq, uning ishidagi to‘xtalishlar (uzilishlar) esa tavakkalchiliklarning paydo bo‘lishiga olib kelishi mumkin. Markaziy bank muhim to‘lov tizimi jumlasiga kiritadi, ularning operatorlariga esa ancha jiddiy talablar qo‘yiladi. To‘lov tizimida tavakkalchiliklarni boshqarish tizimi va o‘zini o‘zi baholash tartibi tartibga solingan.

To‘lov xizmatlari bozoriga alohida bob bag‘ishlangan. Ularning turlari, yetkazib beruvchilar va ularga qo‘yiladigan talablar, to‘lov xizmatlari ko‘rsatish tartibi, shu jumladan tegishli shartnoma tuzishning asosiy shartlari va mexanizmi, to‘lov tashkilotlari faoliyatini cheklash va to‘lov agentlari va subagentlar orqali ishlash xususiyatlari belgilangan.

Hujjatda to‘lov tizimlari va to‘lov xizmatlari bozorini davlat tomonidan tartibga solish masalasiga yetarlicha e’tibor berilgan. Regulyativ dastaklarning aksariyati Markaziy bank qo‘lida jamlangan. Xususan, aynan MB:

a) to‘lov tizimlari operatorlari va to‘lov tashkilotlariga litsenziya beradi va ular ustav kapitalining eng kam miqdorini belgilaydi;

b) nazoratni amalga oshiradi – bir yilda ko‘pi bilan 1 marta o‘tkazish muddati 30 kundan oshmaydigan to‘lov tizimlari operatorlari va to‘lov tashkilotlarini inspeksiya tekshiruvlaridan o‘tkazadi (alohida masalalar bo‘yicha yoki kompleks). Yakunlari bo‘yicha tasdiqlovchi hujjatlarni ilova qilgan holda, tekshirilayotgan sub’ekt faoliyati to‘g‘risidagi umumiy axborotni, tekshiruv jarayonida aniqlangan qoidabuzarliklar haqidagi axborotni o‘z ichiga olgan tekshiruv dalolatnomasini tuzadi;

v) terrorizmga qarshi qonunchilik buzilishini bartaraf etish to‘g‘risidagi ko‘rsatmani bajarmaganlik uchun, basharti bu to‘lov tizimining uzluksiz ishlashiga salbiy ta’sir ko‘rsatsa, quyidagi sanksiyalardan birini qo‘llaydi:

• BHMning 5 000 baravarigacha bo‘lgan miqdorda jarima soladi (materialni e’lon qilish sanasida – 1,1 mlrd so‘mdan ortiq);
• to‘lov xizmatlarining va (yoki) operatsiyalarning ayrim turlarini amalga oshirishni 6 oygacha bo‘lgan muddatga cheklaydi;
• litsenziyaning amal qilishini 10 ish kunigacha bo‘lgan muddatga to‘xtatib turadi.

Bundan tashqari, Markaziy bank to‘lov tizimlari operatorlari va to‘lov xizmatlari yetkazib beruvchilari ustidan axborot xavfsizligi rejimiga rioya qilish borasida nazorat qiladi. Har yili 1 apreldan kechiktirmay ular MBga tegishli hisobot taqdim etishi, rejim buzilgan taqdirda esa, - bu haqda hamda uning oqibatlarini kamaytirish uchun ko‘rilayotgan choralar to‘g‘risida tezkorlik bilan xabar berishi shart. Regulyator to‘lov tizimlarining axborot xavfsizligi rejimi buzilganligi to‘g‘risidagi ma’lumotlar bazasini shakllantirishni va yuritishni amalga oshiradi.

To‘lov tizimlarining ishlashi ustidan kuzatuv amalga oshirilayotganda MB ular (muhimlariga urg‘u bergan holda) to‘g‘risidagi axborotni umumlashtiradi, tizimlashtiradi va tahlil qiladi.

“Zamin” yangiliklarini “Telegram”da kuzatib boring
Mavzuga oid
  • Prezident yangi qonunga imzo chekdi 02 noya, 15:37
  • Senat «To‘lovlar va to‘lov tizimlari to‘g‘risida»gi Qonunni ma’qulladi 11 okt, 16:47
  • Deputatlar yangi qonun loyihasini ko‘rib chiqishdi 20 sen, 15:36
  • «Yashirin» iqtisodiyotga qarshi kurashish bo‘yicha yangi qonun loyihasi ishlab chiqildi 11 sen, 13:53
  • Endi «Uzcard» ishlamay qolsa kamida 1 mlrd. so‘m jarima to‘laydi 19 dek, 13:08
  • So'nggi yangiliklar
  • Eng qimmatbaho unashtiruv uzuklari haqida... 14 noya, 17:24 45
  • Intelektual mulk strategiyasi... 14 noya, 17:00 45
  • O‘zbekistonda VAR tizimi 2021 yildan joriy etiladi 14 noya, 16:52 62
  • Toshkent viloyatida 2019 yil paxta hosili yig‘im-terimining borishi to‘g‘risida 14 noya, 16:38 128
  • XVJ: Oʻzbekiston Qozogʻistonning raqobatchisiga aylanyapti 14 noya, 16:35 182
  • Prezidentning sobiq matbuot kotibi yangi lavozimga tayinlandi 14 noya, 16:12 150
  • Ma’muriy sudlar tomonidan ommaviy-huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan ishlarni ko‘rib chiqish samaradorligini oshirish masalalari 14 noya, 15:48 101
  • Dunyoga mashhur Greta Tunberg AQSHdan Ispaniyaga katamaranda yoʻlga chiqdi 14 noya, 15:23 156
  • Oʻyin oldidan. “Mirjalol Qosimov yoʻli” 14 noya, 15:00 311
  • “Rostov” PR-direktori ishdan ketdi. Karpin ham koʻplab futbolchilar qatori ketishi mumkinligini aytib oʻtdi 14 noya, 14:35 281
  • Bo‘limlar